Redakcja
-Autor
Tomasz Rowiński i Anna DepukatKomentarz
René Keet — przedmowa, Regina Bisikiewicz, Beata Buchelt, Grażyna Cebula-Kubat, Łukasz Cichocki, Janusz Cieszyński, Izabela Ciuńczyk, Dominika Dudek, Małgorzata Gałązka-Sobotka, Ewa Giza, Jakub Gołąb, Anna Gołębicka, Sebastian Goncerz, Andrzej Jacyna, Tadeusz Jędrzejczyk, Błażej Kmieciak, Wojciech Konieczny, Stanisław Kracik, Zbigniew Król, Maria Libura, Mariola Łodzińska, Maciej Miłkowski, Robert Mołdach, Kacper Olejniczak, Krzysztof Olkowicz, Magdalena Piekarec, Monika Rosa, Jerzy Samochowiec, Katarzyna Sarnicka, Katarzyna Szczerbowska, Agata Szulc, Witold Tumanowicz, Joanna Wheat, Rafał Wiśniewski, Grzegorz Wrona, Anna Zajenkowska i Monika Talarowska-DublickaRok wydania
2026ISBN
978-83-979615-1-7DOI
https://doi.org/10.66081/pfhy8450Cytowanie APA
Rowiński, T., Depukat, A. (2026). Fundamenty moralne w reformie ochrony zdrowia: sukces lub upadek centrów zdrowia psychicznego. Fundacja Porozumienie dla Wartości Publicznej. https://doi.org/10.66081/pfhy8450
Streszczenie PL
Publikacja podejmuje próbę wyjaśnienia, dlaczego reforma ochrony zdrowia psychicznego w Polsce, mimo deklarowanej troski o dobro pacjenta, prowadzi do odmiennych i często sprzecznych wizji organizacji opieki. Autorzy pokazują, że spór wokół centrów zdrowia psychicznego nie dotyczy wyłącznie rozwiązań organizacyjnych, finansowych i prawnych, lecz sięga głębiej — do moralnych fundamentów decyzji publicznych oraz sposobu rozumienia dobra, bezpieczeństwa, sprawiedliwości i odpowiedzialności państwa.
Punktem wyjścia analizy jest teoria fundamentów moralnych Jonathana Haidta, wykorzystana jako narzędzie interpretacji konfliktów obecnych w systemie ochrony zdrowia. Autorzy zestawiają ją z koncepcją wartości publicznej Marka Moore’a, wskazując, że trwała reforma wymaga nie tylko uzgodnienia celu, ale również uzyskania legitymizacji społecznej i politycznej oraz zbudowania realnych zdolności organizacyjnych do wdrażania zmian. W tym ujęciu centra zdrowia psychicznego stają się sprawdzianem tego, czy państwo potrafi przełożyć deklarowane wartości na dostępne, godne i skuteczne wsparcie dla osób w kryzysie psychicznym.
Książka łączy zasadniczy raport autorski z głosami komentatorów reprezentujących różne środowiska i perspektywy. Dzięki temu nie zamyka debaty w jednym stanowisku, lecz odsłania napięcia między troską a logiką systemu, między deinstytucjonalizacją a bezpieczeństwem pacjentów, a także między ambicją reformy a jej kruchością instytucjonalną. Jest to publikacja o psychiatrii środowiskowej, ale zarazem o państwie, które musi rozstrzygnąć, czy chce jedynie administrować świadczeniami, czy też rzeczywiście organizować warunki ochrony przed cierpieniem.
Abstract EN
This publication seeks to explain why mental health reform in Poland, despite repeated declarations of concern for patients’ well-being, leads to divergent and often conflicting models of care. The authors argue that the dispute over community mental health centres is not limited to organizational, financial, or legal arrangements, but reaches deeper into the moral foundations of public decisions and the ways in which care, safety, justice, and state responsibility are understood.
The analysis is grounded in Jonathan Haidt’s Moral Foundations Theory, used here as a framework for interpreting conflicts embedded in the healthcare system. The authors combine this perspective with Mark Moore’s concept of public value, arguing that sustainable reform requires not only a clearly defined public purpose, but also social and political legitimacy as well as the organizational capacity needed to implement change. In this perspective, community mental health centres become a test of whether the state can translate declared values into accessible, dignified, and effective support for people experiencing mental health crises.
The book combines the core analytical report with commentaries from contributors representing different professional and institutional perspectives. As a result, it does not impose a single conclusion, but instead reveals the tensions between care and system logic, between deinstitutionalization and patient safety, and between the ambition of reform and its institutional fragility. It is a publication about community mental healthcare, but also about a state that must decide whether it merely wants to administer services or genuinely organize protection against suffering.
Pobierz PDF