Ponad kadencjami, ponad podziałami – wartość publiczna jako strategia reformy systemu zdrowia

Redakcja

Robert Mołdach

Autor

Łukasz Bruski, Szymon Brzósko, Katarzyna Jajuga, Emilia Kowalczyk, Gabriela Moczeniat, Robert Mołdach i Agnieszka Potaczek

Recenzja

dr hab. Monika Raulinajtys-Grzybek, prof. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie

Rok wydania

2026

ISBN

978-83-979615-0-0

DOI

https://doi.org/10.66081/SBSI5926

Cytowanie APA

Mołdach, R. (red.) (2026). Ponad kadencjami, ponad podziałami. Wartość publiczna jako strategia reformy systemu zdrowia. Fundacja Porozumienie dla Wartości Publicznej. https://doi.org/10.66081/SBSI5926

Streszczenie PL

Reforma systemu ochrony zdrowia w Polsce od ponad dwóch dekad pozostaje przedmiotem nieustannych inicjatyw legislacyjnych i organizacyjnych, których skuteczność ograniczają głęboki kryzys zaufania społecznego oraz wysoka polaryzacja polityczna. Autorzy niniejszej monografii proponują odejście od dominującego podejścia techniczno-finansowego na rzecz zastosowania koncepcji wartości publicznej Marka Moore’a jako ponadpartyjnej ramy reformy.

Intuicje moralne Jonathana Haidta pełnią w tej analizie funkcję soczewki wyjaśniającej źródła trwałych sporów oraz zróżnicowane postrzeganie kluczowych wyzwań systemowych. Intuicja troski przed krzywdą ujawnia tendencję do ekspansji bezwarunkowej ochrony; intuicja równości – problem nierówności terytorialnych i proceduralnych; intuicja proporcjonalności – luki finansowe oraz nieuzasadnione dysproporcje w dostępie do świadczeń; intuicja lojalności – niewystarczające raportowanie zdarzeń niepożądanych oraz dylemat zdrady pacjenta lub swego środowiska; intuicja autorytetu – erozję zaufania do ekspertów i degradację autorytetów; intuicja czystości – moralną odrazę wobec deprecjacji wartości publicznej w procesach cyfryzacji i zawyżania kosztów.

Proponowane rozwiązanie praktyczne, ukierunkowane na budowanie trwałego konsensusu, odwołuje się do pozytywnej psychologii organizacji Kima Camerona. Cnoty publiczne – takie jak przebaczenie, współczucie, wdzięczność, zaufanie, optymizm i pokora – zostały wybrane jako spoiwo kapitału społecznego umożliwiające odnowę relacji, zwiększenie odporności systemu oraz skuteczną implementację reform opartych na wartości publicznej.

Abstract EN

For over two decades, healthcare reform in Poland has been the subject of ongoing legislative and organizational initiatives, whose effectiveness has been limited by a deep crisis of public trust and high political polarization. The authors of this monograph propose a shift away from the dominant technical and financial approach in favor of applying Mark Moore’s concept of public value as a non-partisan framework for reform.

Jonathan Haidt’s moral intuitions serve in this analysis as a lens for explaining the sources of persistent disputes and differing perceptions of key systemic challenges. The intuition of concern for harm reveals a tendency toward the expansion of unconditional protection; the intuition of equality reveals the problem of territorial and procedural inequalities; the intuition of proportionality reveals financial gaps and unjustified disparities in access to benefits; the intuition of loyalty – insufficient reporting of adverse events and the dilemma of betraying the patient or one’s environment; the intuition of authority – the erosion of trust in experts and the degradation of authority; the intuition of purity – moral revulsion at the depreciation of public value in the processes of digitization and cost inflation.

The proposed practical solution, aimed at building a lasting consensus, refers to Kim Cameron’s positive organizational psychology. Public virtues—such as forgiveness, compassion, gratitude, trust, optimism, and humility—have been chosen as the glue of social capital that enables the renewal of relationships, increases the resilience of the system, and enables the effective implementation of reforms based on public value.

Pobierz PDF